06222021Sal
Last updatePz, 18 Nis 2021 12pm

Şimdi panik yapabilirsiniz! 1.Bölüm: Kapitalizm öldü.

Kullanıcı Oyu: 5 / 5

Yıldız etkinYıldız etkinYıldız etkinYıldız etkinYıldız etkin
 

Her ekonomik kriz bir ideolojik krizdir. Hem ekonomik ve hem de ekolojik bir kriz çok daha fazlasıdır.

Kapitalizm tam kapasite halinde hareket etmeye programlıdır. Yıkıcı etkilerini bir an için görmezden gelirsek kapitalizmin motor güçleri oldukça etkileyicidir.

Bütün insanları bir ülkü etrafında örgütleyebilen, işbirliği sağlatan, yüksek verimlilikle çalışmalarını sağlayan çok az sistem olmuştur. Kapitalizm tam olarak böyle bir sistemdir.

Kim ne derse desin, istediğimiz kadar eleştirelim kapitalizm şimdiye kadar kurulmuş en yüksek verimli sistemdir. Yerine kurulacak sistem ilhamını kapitalizmden almadığı sürece başarı şansı olmayacaktır. Kapitalizmin kendi sonunu getiren bir yapıya sahip olduğu tezi kesinlikle doğru bir tezdir, kapitalizmde yıkım kaçınılmazdır. Bütün bu olumsuz yönlerine rağmen üretim söz konusu olduğunda kapitalizm doğal bir sistemdir. Kapitalizmdeki problem paylaşım problemidir. Tıpkı insan vücudunun evrimi gibi merhale merhale gelişmiştir. Yüksek bir verim elde etmiş ve insanlığın bugünkü düzeye ulaşmasını sağlamıştır. Bir yüz yıl önce sıradan insanların araba sahibi olması imkansız gibi görünürken, bugün bir çok insanın kişisel uçan araçlara sahip olduğunu görebiliyoruz. Toplumsal servet muazzam bir şekilde büyümüştür. Ve buna paraler olmasa bile zenginliğinde muazzam ölçülerde genişlediğini gözlemlemek mümkün.

Madem o kadar güzel neden kapitalizme karşıyız?

Kapitalizm üretmek konusunda oldukça yetenekli bir sistem, ödül ve ceza bireylere yüklendiği için her birey en doğru kararı vermeye çalışır. Yalnız iktisatçılar nasıl olurda bütün bireylerin toplumsal anlamda en yararlı ürünleri üretmeyi başardığını anlamakta hala çok zorlanırlar. Halbuki her zaman kapitalizmde üreticiler doğru tercihleri yapmaz veya ilk yanlış tercihleri çoğu zaman sonlarını getirir. Bu yüzden binlerce yeni üretici her gün belirirken bir o kadarı da sistemden çekilir. Ömrü 25 yıldan uzun olan firmalar gün içinde faal olan firmaların en fazla  %1’lik kısmını oluşturur. Bu durumda aslında çok başarılı bir firma profili olmadığını gösterir. Yine de Kapitalizmin bu motor gücü diğer tüm kötü yönlerine rağmen sistemi ayakta tutan bir yöndür. Kapitalizmin genel sıkıntısı spekülatif olmasından kaynaklanır.  

Marksist sosyalizmin motor gücü nedir? Ödül ve cezanın olmadığı bir yerde standartı korumak çok kolay olsa bile ilerleye bilmek oldukça zor olacaktır. Rekabet pazarın bir sonucudur ve kapitalizmin ayakta kalmasını sağlar tıpkı Sovyetlerin silah ve uzay teknolojisinde kapitalizmden daha ileride olması gibi. Sovyetlerde rekabet unsuru olmadığı için ya da eksik rekabet olduğu için gelişim yavaş ilerler ama kapitalizm tam rekabete ulaşmak için otomatik bir mekanizmaya sahiptir. İnsanın hırsına, sahip olma arzusuna seslenir. Sosyalizm ise insanların eşitlik arzusuna eşit yaşama arzusuna seslenir. Üretimdeki motor güç eşitliktir. Yani harekete geçiren güç idealizmdir. Bu yüzden Sovyetlerin gelişim gösterdiği tüm alanlar aslında kapitalizmle rekabet halinde olduğu alanlardı. Doğal olarak sürekli idealizm olmadan sürekli üretimde verim olmuyor. En azından yaşanan örnek bize bunu gösteriyor. Eşitlik hülyası kolay yakalanılacak bir durumdur. Önümüze eşit olmayı hedef koyarsak gerçekten bunu çok rahat başarabiliriz. Ama eşitlik stabil bir durumdur. İnsanları bu durum içinde çok uzun bir süre tutabilir miyiz, hepimizin şüpheleri var.

Marksist ekonomistler kapitalizmin çökeceğini söylüyorlardı. Doğru bir tespit açıkçası bende buna katılıyorum. Ancak kapitalizm defalarca çöktü ve yenisini örgütlemeyi bir şekliyle başardı. Her seferinden aşılması daha zor bir sistem örgütleyerek çıktı krizlerinden kapitalizm. İstediği kadar mükemmel olsun her şeyin son bulduğu bir yaşamın ortasındayız. Hiçbir şey sonsuza kadar yaşamaz, kapitalizmde yaşamayacak. Bunun sermaye birikiminden kaynaklanması ilk kez Marks tarafından tespit edildi. Gerçekten de sermaye sürekli olarak tekelleşti. Ama düşük karlı alanlardan yüksek karlı alanlara doğruda sürekli bir akış halindedir. Doğal olarak büyük sermayenin karsız bulduğu alanları karlı bulan küçük sermayeler doldurur. Büyüme devam ettikçe herkes büyümeye devam eder.

Hiçbir sistem mükemmel değildir. Tıpkı sosyalizmin miladını doldurup çökmesi gibi kapitalizmde bir gün çökecek. Her şeyin bir gün eskiyeceği fikri liberallerden daha büyük bir şoku Marksistlere Sovyet deneyimde yaşattı. Sovyetler Birliğinin çöküşünün basit bir hesap hatası olduğu düşünüyor birçok Marksist. Evet kapitalizmin çökeceği düşüncesinden dolayı bu aralar Marks yine çok popüler (olmalıda) ama henüz başarıya ulaşmış bir sosyalizm fikri yok karşımızda. Bu gerçeği nedense kimse görmek istemiyor. Sosyalizme gelen eleştirilerin tamamı diktatörlük fikrinden ötürü gelir. Halbuki Sovyetlerde diktatörlük 1917'den beri kendini hissettirmişti ve zaten de yadırganan bir fikir değildi. Sovyetlerde değişen ekonomik sıkıntılardı. Sovyetler Birliği her alanda olduğu gibi sosyalist ekonomi teorisine de oldukça büyük katkılar yapmışdı. Bildiğimiz anlamda bir laboratuvardı. Buna rağmen “sosyalizm savunmasız olduğundan ya da gerçek anlamda onu anlayan birileri olmadığından” değil, ekonomik olarak çaresiz olduğundan yıkıldı. İktidarın despotluğundan değil iktisadi teoride yaşanan eksikliklerden dolayı yıkıldı. Yazıya başlarken aktardığım Marks'ın o ünlü sözü "her ekonomik kriz aynı zamanda bir ideolojik krizdir"i sosyalizm içinde söyleyebiliriz. 

Ekonomistler genel anlamda birçok fiyat teorisi arasında bölünmüşlerdir. Marksist ekonomistler bir eşyayı değerli kılan unsurun içerdiği emek miktarı olduğunu iddia eder. Marksizm’in anahtarı emek değer teorisidir. Marksizm adına okuduğumuz her şeyin çok basit bir izahı vardır; bir malı, ( ya da metayı) değerli kılan şey içerdiği emek miktarıdır. Ne kadar emek içeriyorsa o kadar değerlidir. İşte Marksizmin, Marksist sosyalizmin üstüne kurulu olduğu tek gerçek bu tezdir. Bu tezi diyalektiğin yasalarına göre açarsak karşımıza Marksizm çıkar. Çünkü Marks çok sade bir bakışla “değerin emek ile ölçüldüğünü” ve “bir şeyi ele geçirmenin zahmeti ne denli yüksekse o denli değerli” olduğunu iddia eder ve “mademki emek her şeyi yaratır o zaman her şey emeğin olmalı” tezini işler.

Kapitalin ilk cildi bu tezin her ihtimal için savunmasıdır. İlk bölüm meta tahliliyle başlar yani ticari malın ne olduğunu emek değer teorisi çerçevesinde anlatır ve sonra para-mal ilişkisini ve en nihayetinde emeğin sermayeye nasıl döndüğünü anlatır. Kapitalin saydığım bu ilk bölümlerinde değerin emek olduğunu ispat etmeye çalışır. Bu ispattan sonra sömürünün ne olduğunu anlatmaya başlar Marks. 3 bölüm boyunca “artı değer üretimi” ve “sömürü biçimlerini” ispat etmeye çalışır. Böylece “değeri üreten emekçinin elinden emeğinin nasıl yavaş yavaş çalındığını” ispat etmeye çalışır.

Marks girdi ve çıktı arasındaki farkın tamamen işçilerin emeğinin sömürüsünden kaynaklandığını düşünür. Doğal olarak Sovyetler birliğini yöneten sosyalistlerde buna benzer şeyler düşünüyorlardı. Stalin döneminde kapitalizmden daha verimli bir sistem gibi görünen sosyalizm, son 25 yılında verimlilik konusunda büyük sıkıntılar yaşadı.

En nihayetinde bence asıl önemli olan yere gelir ve sermaye birikimini anlatır Marks. Diğer her şey bir yana sermaye birikimi Marksist değer teorisinin en güçlü yanıdır. Marks’ı bu kadar kıymetli yapan sermaye birikimini ilk gören kişi olmasıdır. Ancak görünen o ki sermaye tek elde birikmese bile, yani mülk herkesin olsa bile verimlilik konusunda bir sıkıntı görünmektedir. En azından Sovyet deneyimi bize bunu gösterir. Sovyetlerde değeri belirleyen şey emek olduğu için kaynakların verimsiz kullanımı söz konusu olur.

Örneğin 1979-80 yılı için 1000 dolarlık GSYH üretmek için Rusya’nın 1490 kilo kömür ve 135 kilo çelik girdisi gerekirken bu oran Fransa’da 502 kilo kömür 42 kilo çeliktir.

Daha yakın bir örnek için; Doğu Almanya’da 1356-88 kilo iken Batı Almanya’da 565-52 kilodur (Paul Kennedy, Büyük güçlerin yükseliş ve çöküşleri, İş Bankası Yayınları)

Bu tablolar ne demek oluyor? Bir sonraki yazıda bunu tartışacağım.


Yorumlar   
+1 #1 Serkan 26-04-2020 18:59
Çok başarılı tespit
Alıntı
Yorum ekle


Bingo sites http://gbetting.co.uk/bingo with sign up bonuses